23. posiedzenie Senatu – 20, 21, 22 lipca 2016 r.

23. posiedzenie (3)23. posiedzenie Senatu rozpoczęło się od długiej i burzliwej debaty nad ustawą o Trybunale Konstytucyjnym. Przyjęto ją z 27 poprawkami. Ustawa, wywodząca się z projektu poselskiego, ma zastąpić aktualnie obowiązującą ustawę regulującą status i zasady działania Trybunału Konstytucyjnego. Przewiduje ona, że Trybunał będzie mógł orzekać w następujących składach: pełnym (co najmniej 11 sędziów),  pięciu sędziów i trzech sędziów. Skład pełny ma rozpatrywać sprawy z wniosku prezydenta o stwierdzenie zgodności ustawy z konstytucją przed jej podpisaniem oraz umowy międzynarodowej przed jej ratyfikacją. Ma także orzekać w sprawie zgodności z ustawą zasadniczą ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. W pełnym składzie mają być też procedowane spory kompetencyjne między centralnymi konstytucyjnymi organami państwa, sprawy o stwierdzenie przeszkody w sprawowaniu urzędu przez prezydenta i powierzeniu marszałkowi Sejmu tymczasowego wykonywania jego obowiązków,  zgodności z konstytucją celów lub działalności partii politycznych. W pełnym składzie będą też rozpatrywane sprawy o szczególnej zawiłości – z inicjatywy prezesa TK. Z odpowiednim wnioskiem będzie mógł także wystąpić skład orzekający wyznaczony do danej sprawy. Także w pełnym składzie mają być rozpatrywane sprawy, w których szczególna zawiłość wiąże się z nakładami finansowymi nieprzewidzianymi w ustawie budżetowej oraz gdy skład orzekający zamierza odstąpić od poglądu prawnego wyrażonego w orzeczeniu wydanym w pełnym składzie. W pełnym składzie będą mogły być też rozpatrzone – na wniosek trzech sędziów – sprawy dotyczące skarg konstytucyjnych oraz wniosków i pytań prawnych. W składzie pięciu sędziów ma być oceniana zgodność ustaw albo ratyfikowanych umów międzynarodowych z konstytucją oraz ustaw z ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody ustawowej. Skład orzekający trzech sędziów ma mieć kompetencję do oceniania m.in. zgodności innych 23. posiedzenie (2)aktów normatywnych (np. rozporządzeń) z konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami. W przypadku narad w pełnym składzie co najmniej czterech sędziów będzie mogło zgłosić sprzeciw wobec proponowanego rozstrzygnięcia. Ma to dotyczyć zagadnień o szczególnie doniosłym charakterze ze względów ustrojowych lub ze względu na porządek publiczny. W przypadku złożenia sprzeciwu, narada ma ulec odroczeniu o trzy miesiące. W trakcie ponownej narady sędziowie, którzy złożyli sprzeciw, mają prezentować wspólną propozycję rozstrzygnięcia. W przypadku ponownego zgłoszenia sprzeciwu narada jest odraczana o kolejne trzy miesiące, po upływie których przeprowadza się ją ponownie wraz z głosowaniem. Orzeczenia TK we wszystkich składach mają zapadać zwykłą większością głosów. Ustawa przewiduje, że sędzia po złożeniu ślubowania wobec prezydenta ma stawiać się w Trybunale w celu podjęcia obowiązków, a jego prezes  będzie przydzielał mu sprawy i stwarzał warunki umożliwiające wypełnianie obowiązków sędziego. Terminy rozpraw mają być wyznaczane według kolejności wpływu spraw do Trybunału. Zasada ta ma nie dotyczyć m.in. wniosków w sprawie zgodności z konstytucją ustaw przed ich podpisaniem i umów międzynarodowych przed ich ratyfikacją. Nie obejmie także wniosków o zbadanie konstytucyjności ustawy budżetowej oraz ustawy o Trybunale 23. posiedzenieKonstytucyjnym. Bez względu na kolejność wpływu mają być też rozpatrywane wnioski o stwierdzenie przeszkody w sprawowaniu urzędu przez prezydenta oraz powierzenia marszałkowi Sejmu wykonywania obowiązków głowy państwa oraz spory kompetencyjne między centralnymi konstytucyjnymi organami państwa. Sprawy wszczęte pytaniem prawnym sądu czy skargą konstytucyjną miałyby być rozstrzygnięte przez Trybunał w ciągu roku od wejścia ustawy w życie. Wnioski złożone przez uprawnione organy, a nierozstrzygnięte przed wejściem ustawy w życie, TK będzie musiał zawieszać na pół roku, wzywając do ich uzupełnienia według nowych przepisów. Rozprawa nie mogłaby się odbyć wcześniej niż po upływie 30 dni od doręczenia stronom zawiadomienia o jej terminie. Prezes TK będzie kierować wniosek o ogłoszenie wyroku do premiera. Prezes Trybunału będzie musiał włączyć do składów orzekających i przydzielić sprawy sędziom TK, którzy złożyli ślubowanie wobec prezydenta, a do wejścia w życie ustawy nie podjęli obowiązków. Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Równocześnie ustawa z 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym utraci moc obowiązującą. Jedna z poprawek Senatu zakłada, że prezydent nie będzie mógł wnosić o rozpatrzenie sprawy w Trybunale poza kolejnością wpływu. Kolejna skreśla wymóg zgody prezydenta na usunięcie sędziego z TK, jeśli tak orzekł sąd dyscyplinarny. Następna przewiduje, że prezydent będzie powoływać prezesa TK spośród trzech kandydatów, a nie „co najmniej trzech”. Senatorowie postulują, aby prezes Trybunału mógł pominąć zasadę badania spraw w kolejności wpływu, gdy chodzi o ochronę wolności, praw obywatela, bezpieczeństwa państwa i porządku konstytucyjnego. Dodali też zapis, że zasada kolejności wpływu nie będzie dotyczyła spraw o zgodność z konstytucją celów lub działalności partii politycznych. Na mocy kolejnej poprawki wydrukowane zostaną wyroki TK wydane przed 20 lipca z wyjątkiem aktów normatywnych, które utraciły moc obowiązującą. W następnej poprawce Senat przywrócił możliwość przyłączania się Rzecznika Praw Obywatelskich do każdej sprawy w TK.

Izba powołała Teresę Bochwic do składu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Ostatni dzień posiedzenia Senatu zdominowała  kilkugodzinna, burzliwa  dyskusja nad  sprawozdaniem KRRiT z działalności w 2015 r. wraz z informacją o podstawowych problemach radiofonii i telewizji w ub. r., którą przedstawił przewodniczący KRRIT Jan Dworak. Senatorowie odrzucili to sprawozdanie.

Na tym posiedzeniu Senat wyraził zgodę na powołanie Jarosława Szarka na stanowisko prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Izba rozpatrzyła i przyjęła 15 ustaw oraz przeprowadziła drugie czytanie  senackiego projektu nowelizacji ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych.

Szczegółowa relacja z posiedzenia jest dostępna na http://senat.gov.pl/aktualnosci/art,8914,23-posiedzenie-senatu.html.